ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အတြင္း ကၽြန္းစုမ်ား ပုိင္ဆုိင္မႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဖိလစ္ပုိင္ဟာ အျခားအိမ္နီးခ်င္း ႏုိင္ငံအခ်ဳိ႕နဲ႔အတူ ေဒသတြင္း အင္အားႀကီး တ႐ုတ္ႏုိင္ငံအပါအ၀င္ အျငင္းပြားမႈေတြျဖစ္ေနတာ အေတာ္ၾကာျမင့္ေနပါၿပီ။ ဖိလစ္ပုိင္ဟာ အာဆီယံေဒသတြင္း အေမရိကန္ရဲ႕ အဓိက မဟာမိတ္တစ္ဦး ျဖစ္တာနဲ႔အညီ အေမရိကန္-ဖိလစ္ပုိင္ ပူးတြဲစစ္ေရး မဟာမိတ္အျဖစ္ကို ပုိမိုခုိင္မာေအာင္ တုိးခ်ဲ႕ေနၿပီး တ႐ုတ္ရဲ႕ စစ္အင္အားကို တန္ျပန္ထိန္းညိႇဖုိ႔ ႀကိဳးစားေနပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဖိလစ္ပုိင္ဟာ ဒီႏွစ္ပုိင္းအတြင္းမွာ စိတ္လႈပ္ရွားစရာ စီးပြားေရးတုိးတက္မႈနဲ႔ ႀကံဳေတြ႕ေနရသလို တစ္ဖက္ကလည္း အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈ တုိက္ဖ်က္ေရးေတြ ဆက္လက္ လုပ္ေဆာင္ေနရဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ဇြန္လဆန္းအတြင္း ေ၀ါလ္စထရိဂ်ာနယ္နဲ႔ ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခန္းမွာေတာ့ ဖိလစ္ပုိင္သမၼတ ဘန္နစ္ႏုိအကီြႏုိဟာ ဒီအခ်က္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေျဖၾကားထားတာ ေတြ႕ရမွာပါ။ အဲဒီ့ အင္တာဗ်ဴး ေကာက္ႏုတ္ခ်က္မ်ားကို ေ၀ါလ္စထရိမွာ ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့အတုိင္း ျပန္လည္တင္ဆက္ ေပးလိုက္ပါတယ္။

တ႐ုတ္ႏုိင္ငံရဲ႕ ထင္ရွားတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူတစ္ဦးျဖစ္ၿပီး မ်က္မျမင္ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးလည္းျဖစ္တဲ့ ခ်င္ကြမ္းခ်န္ဟာ မၾကာေသးမီကပဲ ေဘဂ်င္းရွိ အေမရိကန္သံ႐ံုးထဲ ေျခာက္ရက္ခန္႔ ခုိ၀င္ခဲ့ကာ တ႐ုတ္နဲ႔ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ ႏွစ္ႏုိင္ငံအၾကား သံတမန္ေရး အျငင္းပြားမႈေတြကုိ ေပၚေပါက္ေစခဲ့ပါတယ္။ ခ်င္ဟာ ၎ရဲ႕ ဇာတိျပည္နယ္ ရွန္တုန္မွာ ေဒသခံအာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ “တစ္အိမ္ေထာင္ ကေလးတစ္ဦးသာ ေမြးဖြားေရး ေပၚလစီ” One Child ေပၚလစီအရ မိသားစုေတြကို အတင္းအက်ပ္ ဖိအားေပးမႈ၊ အႏုိင္က်င့္ဆက္ဆံမႈေတြကို ေဒသခံေတြနဲ႔ စုစည္းၿပီး ျပန္လည္တရားစြဲဆုိရာက ေထာင္ဒဏ္ခ်မွတ္ ခံခဲ့ရသူျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနာက္ သူေထာင္ဒဏ္က လြတ္ေျမာက္ၿပီး ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ ထပ္မံက်ခံရျပန္ကာ ထုိမွတစ္ဆင့္ မိတ္ေဆြေတြရဲ႕အကူအညီနဲ႔ ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္လာခဲ့ၿပီး ကန္သံ႐ံုးထဲ ခုိ၀င္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ခ်င္ရဲ႕သတင္းဟာ ၿပီးခဲ့တဲ့ဧၿပီလအတြင္းမွာေတာ့ လူေျပာအမ်ားဆံုး ႏုိင္ငံတကာသတင္းတစ္ပုဒ္ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အေမရိကန္နဲ႔ တ႐ုတ္တာ၀န္ရိွသူေတြဟာ ခ်င္ကြမ္းခ်န္ရဲ႕ အေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ သံတမန္ေရးအရ လွ်ဳိ႕၀ွက္ညိႇႏိႈင္းမႈေတြ အမ်ားႀကီးလုပ္ခဲ့ရၿပီး ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ ၎ကို တ႐ုတ္ဘက္က ျပည္ပထြက္ခြာခြင့္ျပဳဖုိ႔နဲ႔ အေမရိကန္ဘက္ကလည္း ႏုိင္ငံတြင္းပညာသင္ၾကားခြင့္ ေပးအပ္ဖုိ႔ သေဘာတူညီမႈ ရခဲ့ပါတယ္။ ခ်င္ကို နယူးေယာက္တကၠသိုလ္က ပညာရွင္ဆု ေပးအပ္ခဲ့ပါတယ္။ ခ်င္ရဲ႕အေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အုိဘားမားအစုိးရရဲ႕ ကုိင္တြယ္ပံုကို ရီပက္ဘေလကန္ သမၼတေလာင္း မစ္ရြမ္ေနက “ရွက္စရာေကာင္းတယ္”လို႔ ႐ႈတ္ခ်ခ့ဲၿပီး ဒုသမၼတ ဂ်ဳိးဘစ္ဒန္ကေတာ့ အေမရိကန္ဟာ ခ်င့္အတြက္ ဗီဇာကို ခ်က္ခ်င္းထုတ္ေပးဖို႔ ျပင္ဆင္ခဲ့ၿပီး သူ႔အနာဂတ္ဟာ အေမရိကမွာ ရွိမယ္လို႔ထင္ေၾကာင္း အင္န္ဘီစီ႐ုပ္သံကို ေျပာခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္တပ္ဖဲြ႕ေတြ ႐ုပ္သိမ္းသြားၿပီးေနာက္ အီရတ္ရဲ႕ လံုၿခံဳေရးအေျခအေနဟာ စိုးရိမ္ေနရဆဲအဆင့္ကေန ပိုမိုဆိုးရြားလာတယ္လုိ႔ေတာင္ ေျပာရမွာျဖစ္ေနပါတယ္။ မၾကာေသးမီကပဲ အျပစ္မဲ့ျပည္သူေတြကို ပစ္မွတ္ထားတိုက္ခုိက္ခဲ့တဲ့ ဆာမာရာ၊ ကာကပ္နဲ႔ ဘဂၢဒက္ၿမိဳ႕ေတာ္ေတြမွာ ဗံုးေပါက္ကဲြခဲ့မႈေတြက အီရတ္မွာ ခြဲထြက္ေရး၀ါဒီ အၾကမ္းဖက္သမားေတြရဲ႕ တိုက္ခုိက္မႈက ျပင္းထန္လာတယ္ဆိုတာ ျပသေနပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ယူ႐ိုသတင္းဌာနဟာ ဆြန္နီမ်ဳိးႏြယ္၀င္ အီရတ္ဒုသမၼတ တာရစ္အယ္လ္ဟာရွီမီနဲ႔ မၾကာမီက ေတြ႕ဆံုခဲ့ၿပီး အီရတ္ရဲ႕ လံုၿခံဳေရးအေျခအေနအေၾကာင္း၊ ခဲြထြက္ေရး၀ါဒအေၾကာင္း၊ အီရန္ရဲ႕ အေနအထားအေၾကာင္းေတြကို ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ အီရတ္မွာ မၾကာမီက ေနာက္ဆံုးျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ့ ဗံုးခဲြတိုက္ခုိက္မႈေတြအေၾကာင္း ေမးရင္းနဲ႔ အင္တာဗ်ဴးကို စတင္ခ်င္ပါတယ္။

ယခင္ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စု၀င္ ႏုိင္ငံေဟာင္းျဖစ္တဲ့ တာဂ်စ္ကစၥတန္ဟာ ဆိုဗီယက္မွ လြတ္လပ္ေရးရခဲ့တာ ႏွစ္ ၂၀ ၾကာခဲ့ပါၿပီ။ ဒါေပမဲ့ ဗဟိုအာရွေဒသရဲ႕ အဆင္းရဲဆံုးႏုိင္ငံေတြထဲက တစ္ခုျဖစ္တဲ့ တာဂ်စ္ကစၥတန္ဟာ စီးပြားေရးအရ ႐ုရွားကို မွီခိုေနရဆဲျဖစ္သလုိ အာဖဂန္၊ အီရန္တို႔လုိ ႏုိင္ငံေတြနဲ႔ ၎ရဲ႕နယ္နိမိတ္ထိစပ္မႈေၾကာင့္ ႀကံဳရတဲ့ အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈေတြကို ရင္ဆိုင္ေနရဆဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ယူ႐ိုသတင္းဌာနဟာ တာဂ်စ္သမၼတ အီမုိမာလီရာမြန္နဲ႔ ေတြ႕ဆံုကာ ပါရွန္းျပကၡဒိန္မွာ ႏွစ္သစ္ရဲ႕ပထမဆံုးေန႔ ေနာ္႐ုဇ္ေန႔မွာပဲ တာဂ်စ္ကစၥတန္ရဲ႕ ႐ုရွား၊ အီရန္တို႔နဲ႔ ဆက္ဆံေရးအေၾကာင္း၊ ႏုိင္ငံ့စီးပြားေရးအေၾကာင္း၊ ဒီမိုကေရစီ ျဖစ္ထြန္းတိုးတက္မႈ အေၾကာင္းေတြကို ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ ေပ်ာ္ရႊင္ဖြယ္ရာႏွစ္သစ္ပါ သမၼတႀကီးခင္ဗ်ား ေနာ္႐ုဇ္ပဲြေတာ္ေန႔ဟာ တာဂ်စ္ကစၥတန္ရဲ႕ အမ်ဳိးသားေရးစ႐ုိက္လကၡဏာကို ဂုဏ္ျပဳဖုိ႔ အခြင့္အလမ္းတစ္ရပ္လုိ႔ ျမင္မိပါသလား။ ဒီေန႔ကာလေတြမွာ ေနာ္႐ုဇ္ပဲြေတာ္ အခမ္းအနားေတြ လုပ္တာဟာ ယခင္ ဆိုဗီယက္ယူနီယံေခတ္မွာ ပ်က္စီးခဲ့ရတဲ့ တာဂ်စ္စ႐ိုက္ လကၡဏာေတြကို ျပန္အသက္သြင္းတာပဲ မဟုတ္လား။